Intro
Tagalog • Tagalog

Pagmamay-ari ng sarili mong bahay

74% ng mga sambahay sa Norway ay pagmamay-ari nila ang bahay na kanilang tinutuluyan.

May iba’t-ibang paraan para magkaroon ng tirahan. Ang dalawang pinakakaraniwan ay:

  • freehold property
  • housing cooperative property

Ang Freehold

Ang pinakakaraniwang paraan ng pagmamay-ari ng bahay ay ang isang freehold owner-occupier. Kailangan natin mismo ang maglabas ng pera kung nais nating bumili ng ari-ariang freehold. Kadalasan, hihiram ang isang mamimili sa bangko, ngunit kailangan mo rin ng sarili mong kapital.

May ilang uri ng ari-ariang freehold. Ang dalawang pinakamahalaga ay:

  • Isang ari-ariang pagmamay-ari nating mag-isa, hal. Isang nakahiwalay na bahay
  • Isang bahaging tinitirhan ng may-ari, hal. flat o terrace house

Kung naninirahan tayo sa ari-arian na tayo lang ang nagmamay-ari, pasan natin ang lahat ng pananagutan sa ari-arian, kapwa pananagutang pinansiyal at pangangalaga. Ang mga bills, halimbawa ang, seguro para sa gusali (building insurance) at lokal na binabayaran sa kinauukulan (tubig, pagkolekta ng basura, at gaya pa nito) ay ipinapadala mismo sa may-ari.

Kapag naninirahan tayo sa tinitirhan ng may-ari (owner-occupied) na bahagi, pagmamay-ari natin ang aktwal na bahay, habang ang lupa na kinatitirikan ng bahay ay kasama nating pagmamay-ari ng ibang may-ari. Ang mga bills, halimbawa, ang seguro para sa gusali at lokal na binabayaran sa kinauukulan ay pinapadala sa tagapamahala ng asosasyon ng mga naninirahan (tenant association commitee). Ang mga babayaran ay hinahati-hati sa mga nagmamay-ari ng mga bahagi. Ang mga bayarin na ito ay tinatawag na mga singil sa serbisyo (service charges). Ang mga singil sa serbisyo ay karaniwang pinaghahatian ayon sa laki ng bahagi ng ari-arian. Nangangahulugan ito na ang maliit na bahaging tinitirhan ay magkakaroon ng mas mababang buwanang singil sa serbisyo kaysa sa mas malaki. Karaniwang walang kapwa-pagbabayad (joint debt) sa isang asosasyon ng mga naninirahan.

Kooperatiba sa pabahay (housing cooperative)

Sa kaso ng isang kooperatiba sa pabahay, ang gusali (flat, terrace house, semi-detached house,detached house) ay pagmmay-ari ng kooperatiba. Kapag bibili tayo ng bahay sa isang kooperatiba sa pabahay ang ating totoong binibili ay bahagi ng kooperatiba kasama na ang karapatan na manirahan sa isa sa mga bahaging tukoy.

May dalawang uri ng kooperatiba sa pabahay:

  • Kooperatiba sa pabahay na may ugnayan sa isang kooperatibang nagtatayo ng pabahay
  • Hiwalay na kooperatiba sa pabahay

Kapag bumili tayo ng bahay sa isang kooperatiba sa pabahay, bumibili tayo ng bahagi (share) sa kooperatiba (nagbabayad ng premium o hulog). Kailangan tayo mismo ang maglabas ng pera para sa share premium (hulog sa bahagi) na ito. Mahalagang maunawaan na ang share premium na ito ay bahagi lang ng totoong halaga ng bahay. Ang joint debt (kapwa-pagbabayad) ng kooperatiba sa pabahay ay kailangan din na isa-isip upang matunton ang totoong presyo.

Ang singil sa serbisyo (service charge) para sa isang tirahan ng kooperatiba sa pabahay ay karaniwang mas mataas kaysa sa tinitirahan ng may-ari na bahagi ng asosasyon ng mga naninirahan. Ito ay dahil sa ang singil sa serbisyo para sa isang kooperatiba sa pabahay ay sumasaklaw sa mga pagbabayad sa interes at pagbabalik-bayad sa pautang na may kinalaman sa joint debt ng kooperatiba, lokal na singil ng kinauukulan, seguro sa gusali, kuryente para sa mga pinagtitipunang pook, at anumang bayarin para sa tagapangalaga.

Ansvarlig for disse sidene J.W. Cappelens Forlag AS. Læremidlet er utviklet med støtte fra Utdanningsdirektoratet. Tilbakemeldinger: intro@cappelen.no